Blizny Kazimierza: mezuzy w Krakowie

W zaułkach Kazimierza tkwi klimat minionego czasu. Stare kamienice mieszczą w sobie zarówno przytulne kawiarnie, jak i pogrążone w popołudniowej drzemce, pulsujące nocnym życiem knajpy. Zgubić się tu to żaden problem. Plątanina uliczek oferuje każdemu niepowtarzalną możliwość zaszycia się we własnych myślach. Ale w przypadku tej dzielnicy, warto też uważnie się rozglądać. Wiele miejsc oferuje swoją ciekawą historię. Zachęcam Was do odszukania blizn Kazimierza.

W niektórych futrynach lub murach na Kazimierzu znajdują się podłużne wgłębienia. Bardzo dobrze widać to na przykładzie kamienic przy ul. Szerokiej czy Mostowej.

Mezuza na ul. Szerokiej
ul. Szeroka 22, Kraków
Mezuza na ul. Mostowej
ul. Mostowa 8, Kraków

Co to jest mezuza?

Czym są te ślady? To pozostałości po mezuzach, które znajdowały się tu przed wojną. Mezuza to niewielki fragment zwiniętego pergaminu z zapisanym fragmentem Tory i umieszczony w podłużnym pojemniku. Mezuza znajduje się przy wejściu do żydowskiego domu i ma przypominać jego mieszkańcom o ciągłej obecności Boga. Szklane, drewniane lub metalowe pudełeczko mocuje się po prawej stronie wejścia na 2/3 jego wysokości.(1) Mezuzę można znaleźć nie tylko przy wejściu do żydowskiego domu, ale także we framugach prowadzących do pomieszczeń służących do snu lub spożywania posiłków, jak salon czy kuchnia.(2)

Mezuza na Mostowej
ul. Mostowa 4, Kraków
Mezuza na Mostowej 6
ul. Mostowa 6, Kraków

 

Mezuza na Izaaka 7
ul. Izaaka 7, Kraków

Dlaczego mezuza jest umocowana ukośnie?

Można też zauważyć, że mezuzy były lub są umocowane ukośnie. Dlaczego? Ta decyzja jest wynikiem kompromisu. Dwóch znanych rabinów nie mogło dojść do porozumienia, w jakiej pozycji powinna znajdować się mezuza. Rabin Raszim opowiadał się za umieszczeniem pionowym, natomiast jego wnuk – rabin Tam – za pozycją poziomą.(2) Aby pogodzić dwóch wielkich uczonych, wybrano rozwiązanie salomonowe. Pojemnik jest umieszczany ukośnie i skierowany w stronę wejścia. W przypadku nierównej lub wąskiej framugi dopuszcza się pionowe zawieszenie mezuzy. Takie rozwiązanie można spotkać u Żydów sefardyjskich.(2)

Mezuza na ul. Józefa
ul. Józefa 42, Kraków
Mezuza na Józefa
ul. Józefa 3, Kraków

Przy mocowaniu mezuzy do framugi drzwi, wypowiadane są następujące słowa: Bądź błogosławiony, Panie, Boże Nasz, Królu świata (wszechświata), który święcisz nas w swojej powinności i rozkazujesz nam mocować mezuzę.(1) Na zwoju zapisane są cytaty z Księgi Powtórzonego Prawa 6:4-9 i 11:13-21 zawierające wyznanie wiary.(2)

Tekst na mezuzie
Tekst znajdujący się na mezuzie. (fot. Wikipedia)

Mezuzy pochowane są w różnych zakątkach Kazimierza. Bardzo często trzeba dokładnie przypatrzyć się wejściu do kamienicy. Czasami też przejść przez prywatne podwórko. W moim przypadku właściciel zapytał podejrzliwie:

– Czego pani szuka?
– Mezuzy.
– Aha, to nie znam takiej.

Obecnie kompletną mezuzę można zobaczyć przy wejściu do Muzeum Żydowskiego Galicja na ul. Dajwór 18.

Mezuza na ul. Dajwór
Muzeum Żydowskie Galicja, ul. Dajwór 18

Źródła:
1. Wikipedia
2. Paulina Biskup, tekst na stronie www.jewish.org.pl
3. Informacje dodatkowe www.aish.com

Zdjęcia:
Materiały własne.

Skomentuj