Kraków

Zagadkowe życzenia dla Adalberta Lezuraja

Zagadkowe życzenia dla Adalberta Lezuraja

18 marca 1983 r. Ostatni dzień tygodnia, właśnie zaczynał się piątek. Mieszkańcom Krakowa w drodze do pracy towarzyszyła błoga myśl o zaczynającym się weekendzie. Sobotnie imieniny Józefa były dodatkową okazją do wypicia kieliszka (a może nawet kilkunastu) w gronie znajomych. W końcu jakoś trzeba było urozmaicić szary, marcowy obraz miasta u schyłku stanu wojennego. Ewa Śledziewska, studentka Instytutu Chemii UJ,…

Kiedy i dlaczego zniknął pomnik Mickiewicza?

Kiedy i dlaczego zniknął pomnik Mickiewicza?

6 września 1939 r. do Krakowa wkroczyły wojska niemieckie. Okupanci już od samego początku narzucili mieszkańcom rygor stanu wojennego – wszelkie działania uznawane za wrogie wobec Niemców zagrożone były karą śmierci. Hitlerowski terror obowiązywał w wielu aspektach i okrutnie wtargnął w codzienne życie krakowian. Okupant chciał uderzyć także w najważniejsze dla Polaków symbole, dlatego w sierpniu 1940 r. Niemcy przystąpili…

Granica Nowej Huty i Krakowa

Granica Nowej Huty i Krakowa

Nowa Huta, nazywana najmłodszą siostrą Krakowa, od początku budziła liczne kontrowersje. Miejscowa ludność przyjęła decyzję o rozpoczęciu wielkiego przedsięwzięcia z rozgoryczeniem i złością. Realizacja planu oznaczała liczne wywłaszczenia ziemi, która często uprawiana była od wielu pokoleń. Dodatkowo, uprzywilejowana pozycja nowej dzielnicy i jej gwałtowny rozwój, był dużym obciążeniem dla Krakowa. Mimo utrzymującego się konfliktu między władzami Huty a władzami miasta,…

Matka Boska Pancerna – przejmująca figurka w Nowej Hucie

Matka Boska Pancerna – przejmująca figurka w Nowej Hucie

W nowohuckim kościele Arka Pana znajduje się jedna z najbardziej przejmujących rzeźb w Krakowie. Z czego została wykonana ta niepozorna figurka i dlaczego, przechodząc obok Arki, warto zajrzeć do Kaplicy Pojednania? Od strony ulicy Obrońców Krzyża znajduje się wejście do Kaplicy Pojednana, która jest częścią kościoła Arka Pana. To właśnie tutaj znajdziemy przejmująca figurkę Matki Boskiej Pancernej, która jest unikatem…

Gasidła pochodni w Krakowie

Gasidła pochodni w Krakowie

Od wielu wieków ciemność pobudzała ludzką wyobraźnię. Mieszkańcy wielu miast starali się nieco oswoić nocne mary za pomocą ognia. To, co dokładnie widzimy, jest zawsze lepsze od tego, co balibyśmy się ujrzeć. W Krakowie jasność nastała w 1830 r., kiedy na ul. Gołębiej po raz pierwszy zorganizowano pokaz oświetlenia gazowego. Jeszcze wcześniej krakowskie ulice oświetlały lampy na olej rzepakowy, lampy…

Nowohuckie lodówki

Nowohuckie lodówki

Nowa Huta jest bardzo osobliwą dzielnicą. W niektórych mieszkaniach wybudowanych na samym początku do dzisiaj znajdują się specjalne wywietrzniki. Kiedy jeszcze lodówki nie były powszechnie używanym sprzętem domowym, w kuchniach wykuwano specjalne wywietrzniki, które przechodziły na wylot przez ścianę, doprowadzając do szafki pod parapetem chłodne powietrze. Wywietrznik znajdował się pod parapetem w kuchni, zazwyczaj w tym miejscu montowana była duża…

Stopka Królowej Jadwigi, czyli pamiątka dobrego serca

Stopka Królowej Jadwigi, czyli pamiątka dobrego serca

Spiesząc się w stronę krakowskiego Rynku ulicą Karmelicką, warto na chwilę przystanąć przy Klasztorze Karmelitów „Na Piasku”. To właśnie tutaj znajdziemy pamiątkę legendy o stópce królowej Jadwigi Andegaweńskiej. Murowany dowód na to, jak dobre serce miała pierwsza żona Władysława Jagiełły. Zapraszam do lektury. Klasztor Karmelitów tzw. kościół na Piasku, według podań został założony przez Władysława Hermana w 1087 r. Legenda…

Termometr uczuć Krakowa

Termometr uczuć Krakowa

W marcu 1939 r. ogłoszono Pożyczkę Obrony Przeciwlotniczej, która miała na celu zebranie środków przeznaczonych na dozbrojenie polskiej armii na wypadek wojny. W kwietniu na Rynku Głównym ustawiono ogromny termometr o nazwie Termometr uczuć miasta Krakowa, na którym codziennie malowano kreskę wskazującą wysokość sumy zebranej przez mieszkańców miasta. Do subskrybowania pożyczki namawiały ogłoszenia w gazetach oraz transparenty zawieszone na krakowskich…

„Przedpiekle” w Teatrze Bagatela

„Przedpiekle” w Teatrze Bagatela

Olbrzymia łuna nad centrum Krakowa, opalone mury i języki ognia – osiemdziesiąt pięć lat temu krakowski Teatr Bagatela (wtedy funkcjonujący jako kinoteatr) rozpaliły nie tylko emocje widzów. W nocy z 6 na 7 kwietnia 1928 r. pół godziny po północy wybuchł pożar, który zniszczył teatr niemal całkowicie. Po budynku pozostały tylko zgliszcza. Dyrekcja Bagateli zarządziła w Wielki Piątek 6 kwietnia…

Żydzi w powojennym Krakowie – dramatyczne konsekwencje plotki

Żydzi w powojennym Krakowie – dramatyczne konsekwencje plotki

W 1945 r. krakowska dzielnica Kazimierz była zamieszkiwana przez margines społeczny – prostytutki, biedotę i mieszkańców o wątpliwej reputacji.(1) Mimo że wojna już się zakończyła, miasto wciąż było niespokojne. Z dnia na dzień nasilały się także nastroje antyżydowskie. Hitlerowska propaganda zostawiła trwały ślad w pamięci Polaków. Wielu z nich nadal wierzyło w obraz demonicznego Żyda, który ukrzyżował Chrystusa, ma haczykowaty…